Door Redactie PvZ 64 weergaves
Is het wenselijk dat mensen in verschillende besturen tegelijk zitten? Dat ze bijvoorbeeld zowel gemeenteraadslid als Statenlid zijn, of zowel raadslid als waterschapsbestuurder? De wet verbiedt het niet, maar Zeeuwse overheden willen dat voorkomen en werken aan een gedragscode.
Het tegengaan van spanningen en de schijn van belangenverstrengeling, dat is het idee achter de gedragscode. "Ik vind het wel dapper dat Zeeland zich hierover uitspreekt", zegt John Bijl, die veel van lokale democratie weet omdat hij gemeenteraden traint. "Met al die verhalen over het feit dat Nederland wordt geregeerd door een elite is het misschien wel tijd dat er regels komen."
In Zeeland zijn veel mensen met dubbele functies. In het bestuur van het waterschap zitten mensen die ook raadslid zijn, in Provinciale Staten zitten mensen die ook raadslid zijn en er is een Statenlid (Patrick van der Hoeff, PVV) dat tot voor kort in de Tweede Kamer zat en die ook raadslid was in Terneuzen. Hij staat ook op de kandidatenlijst voor de komende gemeenteraadsverkiezingen.
De Zeeuwse overheden hebben samen een document opgesteld waarin integriteit centraal staat. Het tegengaan van dubbelfuncties is een klein onderdeel daarvan. Commissaris van de Koning in Zeeland Hugo de Jonge heeft het overleg van de Zeeuwse overheden hierover voorgezeten.
"Een van de aanpassingen in de Zeeuwse norm is dat je niet moet willen dat er mensen in alle bestuurslagen van Zeeland zitten. Die allerlei petten op hebben over eenzelfde onderwerp in verschillende rollen en daar een besluit over nemen", zegt hij. "Dat is om rolverwarring en de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen."
Waterschap Scheldestromen onderschrijft het document, op dat ene artikel na, laat een woordvoerder weten. De regel is overbodig, vindt het waterschapsbestuur, omdat er ook andere manieren zijn om erop te letten dat mensen al dan niet integer zijn.
Juist in het waterschapsbestuur speelt de kwestie volop. Er zijn zes leden van de algemene vergadering ook actief als gemeenteraadslid. Het is juist handig om in verschillende besturen te zitten, zegt Jos Verdurmen, bestuurslid bij het waterschap én lid van de gemeenteraad Terneuzen. "Ik kan snel schakelen en mensen helpen als het nodig is. Het kan elkaar alleen maar versterken, het kan zeker geen kwaad. En het mag van de wet. Ik zie geen enkele reden om hiermee op te houden."
Volgens Verdurmen is het idee om iets te doen tegen dubbelfuncties volledig afkomstig van commissaris van de Koning Hugo de Jonge. "Het is een soloactie van De Jonge", zegt hij. "Als er iemand op dit moment macht naar zich toe aan het trekken is... Nou, de rest kunt u zelf wel invullen."
Zijn collega Paula Stoker bij het waterschap én de gemeente Terneuzen is het met hem eens. Ook Stoker vindt dat het voordelen heeft om in twee besturen te zitten. "We hadden laatst een bijeenkomst bij de gemeente over huisvuil. Doordat ik bij het waterschap zit, weet ik dat veel andere gemeenten last hebben van sluikstort in het buitengebied."
Ook zij ziet Hugo de Jonge als kwade genius van dit plan. "Ik snap niet waar Hugo de Jonge mee bezig is. Ik zou niet weten waarom deze regels nodig zijn. Hij kan het ook niet verbieden, want dat is tegen de wet. Dit moet goed kort gehouden worden, anders gaat het van kwaad tot erger. En we zien in andere landen waar dat toe leidt."
Marien Weststrate is de persoon in Zeeland met de meeste dubbele functies. Hij is bestuurder van Waterschap Scheldestromen, zit in de gemeenteraad van Reimerswaal, is als voorzitter van de Partij voor Zeeland (die in de Provinciale Staten zit) van invloed op de provinciale politiek en hij is voorzitter van Leefbaar Reimerswaal. "Ik vind dat het voordelen heeft, je kunt dingen aan elkaar koppelen die van belang zijn voor Zeeland."
Volgens Weststrate is Hugo de Jonge bij hem thuis geweest. Tijdens het gesprek dat daar plaatsvond, zou De Jonge hem hebben gevraagd zijn voorzitterschap van de Partij voor Zeeland neer te leggen, tot verbijstering van Weststrate. "Iemand in zijn positie moet zich niet met politieke partijen bemoeien." De wet is de wet, vindt hij. "Als iemand wetten opzijschuift, dan mogen wij dat ook. Ik weet wel een leuke. Welke? Nee, dat ga ik niet hardop zeggen."
De Jonge zegt desgevraagd dat hij inderdaad heeft gesproken met Weststrate. "Ik vond het fair om hem te attenderen op wat eraan komt. Maar misschien is het wijs om het gesprek tussen ons ook echt tussen ons te laten." De Jonge sluit niet uit dat Marien Weststrate als bestuurder van het waterschap invloed heeft uitgeoefend op het niet ondertekenen van de Zeeuwse norm. "Je moet niet uitsluiten dat dat inderdaad iets met elkaar te maken heeft."
PVV-Statenlid Patrick van der Hoeff noemt het plan om dubbelfuncties te voorkomen 'tegen de wet'. "Door verder te gaan dan de wetgever bedoeld heeft, gaat de commissaris van de Koning juist in tegen de wetgever en dat is op zich al een vorm van ondermijning." Van der Hoeff heeft zijn collega's in de Eerste en Tweede Kamer geïnformeerd over het plan, zegt hij. "Het is het passeren van volksvertegenwoordigers."
Bij de Middelburgse fractie van de ChristenUnie heeft niemand een dubbele functie, maar toch heeft Priscilla Vrolijk vragen gesteld aan het college van B en W over de gedragscode. "Onze eerste gedachte was: waar komt dit nou vandaan? Wie heeft dit besloten en wie is daarbij betrokken geweest? Dit gaat in tegen landelijke wetgeving, dat vinden we best wel fors."
Vrolijk is bang dat er onterecht rare praatjes ontstaan rond bijvoorbeeld ambtenaren die politiek actief zijn, in een andere gemeente dan waar ze werken. "Je moet er niet aan denken dat er een sfeer van ongemak ontstaat bij mensen die de politiek in willen. Veel ambtenaren zijn politiek geëngageerd, dat heeft óók iets heel moois."
Deskundige John Bijl vindt het dus wél te prijzen dat Zeeland de 'stapelaars' van politieke functies wil aanpakken. "Ook omdat het werk soms helemaal niet verenigbaar is. Er zijn veel voorbeelden van mensen die nooit komen opdagen bij vergaderingen. Bovendien vind ik dat het ten koste gaat van de pluriformiteit in het bestuur als er te veel mensen op meerdere stoelen tegelijk zitten."
Partij voor Zeeland.nl