Redactie PvZ Nieuws 13
Bron: Omroep Zeeland
Op zeker twee plekken in Zeeland liggen grote hoeveelheden staalslakken onbedekt in de buitenlucht. In Vlissingen-Oost liggen waterbouwslakken al ongeveer vier jaar op een ondergrond die water doorlaat. Ook in Terneuzen liggen duizenden tonnen slakken zonder afdekking. Recyclingdeskundige Maarten Bakker waarschuwt dat regenwater zware metalen uit het materiaal kan laten lekken.
De staalslak, een restafvalproduct van de staalindustrie, ligt al jaren onder een vergrootglas. Het regent beperkingen en (tijdelijke) verboden op het gebruik van het restafval van Tata Steel. De steenachtige klompjes komen vrij bij de staalproductie en de staalfabriek in IJmuiden wil ervan af. Voor afval gelden strenge regels als het gaat om hergebruik of opslag.
Dus wordt het staalafval met een certificaat omgezet in zogenoemde secundaire bouwstof. Al jaren verdwijnen de slakken onder wegen, in dijken en in waterbouwprojecten. Maar er komen steeds meer aanwijzingen dat die bouwstof niet ongevaarlijk is. Het stof dat vrijkomt bij het storten van staalslakken op land zorgt voor bloedneuzen en ander klachten. En het is inmiddels ook duidelijk dat er allerlei giftige stoffen in blijven zitten, die eruit komen wanneer de slakken in aanraking komen met water.
Volgens Maarten Bakker, die recycling deskundige is bij de TU Delft, ontstaat het probleem wanneer regenwater door de hopen trekt. "Dan gaat dat uitloogproces op gang komen", legt hij uit. Uitlogen betekent simpel gezegd dat stoffen langzaam uit het materiaal lekken en met het water in de bodem terecht kunnen komen. Bakker zegt dat het onder meer gaat om metalen als vanadium, chroom en molybdeen. "Die zullen langzaam uitlogen en ook in de grond terechtkomen." Ook de kalk in de slakken reageert met water. Daardoor kan het water sterk basisch worden. Ook wijst Bakker op het risico wanneer er stofvorming komt op warme dagen: "Daarom moet er eigenlijk ook een zeil omheen."
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft vastgesteld dat de hopen in Vlissingen-Oost waterbouwslakken zijn. Waar ze vandaan komen, is volgens de inspectie niet duidelijk. Wel liggen ze er inmiddels ongeveer vier jaar.
Bakker bekeek de locatie en ziet vooral een risico aan de onderkant van de hopen. "Die uitloging naar de grond moet opgevangen worden", zegt hij. Volgens hem zou daarvoor bijvoorbeeld een vloeistofdichte vloer nodig zijn waarmee vervuild regenwater kan worden verzameld. "Die bak zie ik niet. Dit is gewoon een grasveld, voor zover ik kan beoordelen."
Ook Antoinette Verbrugge van Stichting Gezondheid op 1 is fel over de manier waarop de slakken in Vlissingen-Oost en Terneuzen liggen opgeslagen. Volgens haar is het onbegrijpelijk dat grote hoeveelheden materiaal waarvan bekend is dat het kan uitlogen jarenlang onbedekt in de buitenlucht kunnen liggen. "Los van dat je iets een bouwstof kunt noemen, wil dat nog niet zeggen dat het dus niet giftig is", zegt Verbrugge. Ze vindt dat bedrijven zich niet achter een certificaat zouden mogen verschuilen als in de praktijk nog altijd vervuilende stoffen in bodem, water of lucht terecht kunnen komen.
In Terneuzen liggen eveneens grote hoeveelheden slakken in de open lucht. Het gaat daar onder meer om ELO-slakken, afkomstig uit een elektrisch staalproductieproces. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland(RUD) concludeerde aanvankelijk dat de opslag niet voldeed, maar kwam daarop terug nadat bleek dat het materiaal als gecertificeerde bouwstof wordt verhandeld.
Juist dat roept bij Bakker vragen op. Een certificaat verandert volgens hem niets aan het uitloogproces. "Ook deze staalslakken blijven gewoon uitlogen als het gaat regenen. Dat is een slechte situatie." Volgens Bakker ligt daar de vreemde tegenstelling: een industrieel restproduct kan als bouwstof worden gecertificeerd, terwijl de eigenschappen van het materiaal hetzelfde blijven. "Het mag niet uitlogen, ook al is het volgens de wet geen afval."
Verbrugge is ook kritisch op het toezicht. Ze vindt dat omgevingsdiensten en overheden te veel naar de formele status van het materiaal kijken en te weinig naar wat er feitelijk gebeurt. Volgens haar kan een bedrijf niet volstaan met de mededeling dat de slakken als bouwstof zijn gecertificeerd wanneer diezelfde slakken in weer en wind blijven liggen. "Het is ook met welke bril je wat leest", zegt ze over de regels. Haar verwijt is dat de zorgplicht daardoor naar de achtergrond verdwijnt. Verbrugge roept de Zeeuwse politiek op om niet alleen kritisch te zijn op staalslakken in het water, maar ook op de grote voorraden op land.
Op 1 oktober stelden we de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland(RUD) een aantal vragen over de herkomst van de slakken in Vlissingen-Oost en de manier waarop ze opgeslagen zijn. Tot op vandaag, 22 oktober, heeft de RUD nog geen antwoorden opgestuurd.
Partij voor Zeeland.nl